“ KANSERDEN KORKMAYIN GEÇ KALMAKTAN KORKUN! ”
19 Nisan 2018 Perşembe 20:11

“Ankara Konuşuyor” programı “Kanser Haftası” sebebi ile her yıl olduğu gibi bu sene de önemli bir konuk ağırladı. Medikal Onkoloji bölümü Uzman Dr. Gökhan Sürmeli, kanser hastalığı konusunda kritik noktalara parmak bastı.

Ülkemizde ne tür kanserler görülüyor?

Kadınlar da birinci sırada meme kanseri , ikinci sırada tiroit kanseri, üçüncü sırada ise  kalın bağırsak kanseri var. Bunları rahim kanseri ve akciğer kanseri takip ediyor.

Erkeklerde ise birinci sırada akciğer kanseri,  ikinci sırada prostat,  üçüncü sırada kalın bağırsak var. Bunları da mesane ve  mide kanserleri takip ediyor.

 

Belirtiler nelerdir? Nelere dikkat edilmeli?

Uykuda nefes darlığı , gece öksürükleri. Grip gibi hastalıklar sonrası  geçmeyen öksürükler belirti olabilir. Balgamın kanlı bir şekle dönmesi. Göğüs ve özellikle sırt ağrıları çok önemli.

Meme kanserinde göğüsten gelen kanlı akıntı, iyileşmeyen yaralar risklidir.

Kalın bağırsakta dışkılamada zorlanma, dışkıda kan, karın ağrısı var ise dikkat edilmeli.

Mide kanserinde mide de uzun süreli yanma, karnın üst bölgesinde ağrı, iştahsızlık , isteksiz kilo kaybı…

Lenf kanserinde boyunda, koltuk altında, kasık bölgesinde ağrısız bezeler. Gece terlemesi, aşırı kilo kaybı ve ateş…

Menopoz sonrası kadınlarda görülen kanama rahim veya rahim ağzı kanseri riski olabilir.

Ciltte benler normaldir. Ancak takip edilmeli. Büyüme, kabalaşma, pürüzlü olması, kanama olması risklidir. Et benleri iyi huyludur. Koyulaşma olması da tehlikelidir.

Yazın güneş altında uzun süre beklemenin cilt kanseri konusunda etkisi var. Açık renk tenliler, çocuklar ve gençlerin dikkat etmesi gerekiyor. Güneş tepedeyken çıkmamalılar. Aynı şekilde solaryum da cilt kanserini tetikliyor.

Dövmede enfeksiyon çok önemli. Hijyene dikkat edilmeli. Dövmenin kanser yaptığına dair bir bilgi ise yok.  

Lazer epilasyonları zararlı değildir. Sadece benlerin bu işlem sırasında kapatılması gerekiyor. Onun dışında kanser etkisi yoktur.

Botox gibi dolgu maddeleri kanser yapmaz. Uzmanlar tarafından yapılmasına dikkat edilmeli.

 

Bazı kanser türleri son ana kadar belirti vermiyor. Akciğer kanseri vakalarında bu çok yaşanıyor?

Akciğer kanseri erkekler de en çok görülen tür ve oldukça sinsi... Kendini belli etmiyor. Sigarayı bırakmak en önemli etken. Akciğer kanserinde %90 ‘dan fazlası sigaraya bağlı. Zararın neresinden dönersek kar. Hangi aşamada bırakılırsa faydalı…

Dünyada 1 yılda 15 milyon kişi farklı türdeki kanserlere yakalanıyor. Sigara içilmez ise 5 milyon insan bundan kurtuluyor.

Nargile, pipo, puro da kansere yakalanma riskinde önemli. Elektronik sigaralar da riskli. İçlerinde kimyasal ürünler bulunabiliyor. Sigaranın alternatifi olarak düşünülmemelidir. Çözüm tamamen sigarayı bırakmaktır.

Sağlık bakanlığının kampanyaları sayesinde sigarayı bırakma konusunda ciddi ilerlemeler var. Alo 171 var, internet sitesi var, hastanelerde sigarayı bırakma poliklinikleri var. Oraya başvurulabilir. Sigarayı bıraktığı için pişman olan kimse yok.

Sigara sadece kanser yapmıyor. Kalp damar hastalıkları, felç riski gibi birçok noktayı kötü etkiliyor.

Dünyada da sigara içen oranı azalıyor. Ülkemizde de böyle olmaya başladı.

 

Tetkikler konusu ve taramaların önemi nedir?

Erken tanı hayati önem taşıyor. Meme kanserinde yapılan erken teşhislerde hasta 1 günde ameliyat olup, ertesi gün taburcu edilebiliyor.

Kan testlerinden kanser olabileceği sonuçlarına ulaşılabiliyor. Kansızlık kansere sebep olabilir. Kırmızı kan değerinin düşük olması düşündürebilir.

Kanser taramaları ise ülkemizde birçok noktada yürütülüyor. Amaç kanseri erkenden farkederek, müdahalede bulunmak. Halk sağlığı genel müdürlüğü taramaları yapıyor.  Ancak her kanser için tarama yapılmıyor.  Kadın da meme rahim kanseri, hem kadın hem erkekte ise kalın bağırsak kanserin de taramalar yapılabiliyor.

Meme kanserinde kadınlar kırk yaşından itibaren taramaları yaptırmalı.  İki yılda bir momografi uygulanmalı. Tüm kadınlar ise yirmi yaşında itibaren meme kontrolünü kendisi yapmalı. İnternette derneklerin, yöntemler ile ilgili videoları var.

Kadınlarda rahim ağzı kanseri taramaları otuz yaşından itibaren yapılmalı. Beş yılda bir smear ve hpv dna testi  yapılmalı.

Kalın bağırsak için elli yaşından itibaren beş yılda bir gayta kontrolü, 10 senede bir de kolonoskopi yaptırılmalı. Ailede biri kanser olduysa kırk yaşından itibaren yapmalı.

Devlet bu testler için hiçbir ücret almıyor. Aile hekimleri ile görüşebilirler. Toplum sağlığı merkezlerinde de  bunları yaptırabilirler.

 

Kanserde genetik mirasın etkisi nedir?

Genetik faktörler kanser riskini arttırıyor. Ailede görülmesi, kişilerde de görülmesine yol açabiliyor. Birinci derece yakınlardan geçmesi daha çok görülüyor. Amca, hala gibi kişilerden bulaşması ise daha zor. Her kanserde bu yok. Meme , yumurtalık, kalın bağırsak, mide kanserinin aileden geçmesi daha yüksek…

 

Yeme içme konusunda önerileriniz nelerdir?

 Şeker son zamanlar da çok gündemde. Vücudumuzun şekerle baş etmesi zor. Her yemekten sonra tatlı yeme alışkanlığı var. Bu kalkmalı. Gazlı içeceklerden uzak durulmalı. Çaya şeker atılmamalı. Tatlandırıcılar şeker içermedikleri için daha zararsızlar. Ancak en iyi yöntem tamamen şeker kullanmamak. Fazla şekerin kalp hastalığı yapmasının yanında beyine de zararı oluyor.

 Obezite ülkemizde çok fazla… Meme, kalın bağırsak ve pankreas kanserine yol açıyor. Kilo vermek kanserden uzak durmanın en iyi yolu. Bel çevresi zararlı kilonun göstergesidir. O bölgede kilo ne kadar çok ise kalp hastalıklarına yakalanma riski o kadar artar.

Aşırı tuz, nitrit ve nitrat içeren salam sosis zararlı.

Pişirme yöntemleri önemli. Mangalda ve yüksek ısıda yapılan pişirmeler çok riskli. Yemekler düşük ısılarda yapılmalı.

 Kırmızı etin fazla tüketimi kalın bağırsak kanseri riskini arttırır. Her gün yemeyin. Haftada 1-2 gün yeterlidir. Sağlıklı tavuk bulunursa çok besleyici. Yetiştirme koşulları riskli olduğu için sorun teşkil ediyor. Yumurta yenilmeli.

Su çok önemli bir konu... Suyun böbreklere faydası büyük.

Akdeniz dieti en sağlıklı olanıdır. Yağ zeytinyağı riviera değil sızma olanlar kullanılmalı. Riviera bitkisel yağlar gibidir. Tam tahıllı ekmek tüketilmeli. Bu ekmeklerde karbonhidratlar kana yavaş karıştığı için besleyicidir.

Tereyağı da diğer yağlar gibi yüksek oranda kalori içerir. Bu da fazla tüketildiğinde obeziteye sebep olur. Devamlı egzersiz yapıyorsanız bol tüketin. Ancak az hareket ediyorsanız dikkat edilmeli.

Mevsim sebze meyvesi tüketilmeli. Baklagillerin hiçbir sakıncası yoktur. Ceviz, badem, fındık, bolca yenmeli.

Multi vitaminlerin psikolojik bir etkisi var. Koruyucu bir etkisi, katkısı yoktur. Bunu besinlerle almak çok önemlidir. Besin ile aldığınız katkıyı hap ile alamıyorsunuz. Her gün bu vitaminleri almaya hiçbir şekilde gerek yok.

Meyve sularını posası içinde olacak şekilde kullanılmalı. Şeker oranı makul miktarlarda olmalı.

Soda tüketilmelidir. Sağlık açısından katkıları çoktur. Meyveli değil, sade olan tüketilmeli.

 

İnsanların hayatlarında yaşadığı travmalar kanseri tetikliyor mu? Ayrıca kanser tedavisinde moralin etkisi nedir?

Bunu kanıtlayan bir şey yok. Stresli zamanlarda vücuttaki kortizon artar. Bu da teorik olarak kanseri tetikleyebilir. Ancak bu kanıtlanmadı. Yine de stresten her şekilde uzak durulmalı. Sağlığın her açısından bu önemli.

Moral ise hastalığın her kısmını hatta yan etkilerini bile etkiliyor. Hasta yakınlarına büyük rol düşüyor. Moraller kesinlikle yüksek tutulmalı.

 

Sporun etkileri neler?

Hastalar ne kadar egzersiz yaparsa katkısı o kadar çok oluyor. Aktif bir hayat yaşamalıyız. İmkanı olanlar salonlarda olmayanlar evlerde yapmalı. Hiç olmadı yürüyüş mutlaka yapılmalı.

 

@radyotrafik06